«Πανυψηλοτάτη, πανενδοξοτάτη, πανευτυχεστάτη …» - ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΟΝΩΝΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΔΙΨΩ

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού:

«Πανυψηλοτάτη, πανενδοξοτάτη, πανευτυχεστάτη …»

Πολιτισμός > Λαογραφία-Παράδοση
«Πανυψηλοτάτη, πανενδοξοτάτη, πανευτυχεστάτη …»
Την 1η Οκτωβρίου 1460 με ειδικό απεσταλμένο, ο οποίος κατόρθωσε να διαφύγει την προσοχή των πολιορκητών και να φτάσει στον προορισμό του, ο γενναίος του Σαλμενίκου πρόμαχος έστειλε γράμμα προς την δουκική αυλή του Μιλάνου της Ιταλίας, της οποίας ο δούκας Φραγκίσκος Σφόρτσα και η δούκισσα Μπιάνκα Μαρία είχαν επιδείξει θερμό ενδιαφέρον για τους Πελοποννήσιους που αγωνίζονταν υπέρ βωμών και εστιών.
Το γράμμα τούτο έστειλε ο Παλαιολόγος στη δούκισσα κι όχι στον άνδρα της, τον δούκα, γιατί τον Ιούνιο του 1459 τον είχε καλέσει ο Πάπας Πίος Β΄ στη Ρώμη.
Αυτό το γράμμα σώζεται στο πρωτότυπο στο Δημόσιο Αρχείο ARCHIVIO – DI – STATO του Μιλάνου της Ιταλίας στο φάκελο POTENZE – ESTARE – TURGHIA και η ανακάλυψή του οφείλεται στον ακούραστο ερευνητή και μεσαιωνοδίφη καθηγητή της Ιστορίας του Πανεπιστημίου Σπύρο Λάμπρο, το οποίο μεταφέρουμε στο οδοιπορικό μας ακριβώς όπως το είχε γράψει ο Γραίτζας Παλαιολόγος διατηρώντας την ορθογραφία του:
«Πανυψηλοτάτη, Πανενδοξοτάτη, Πανευτυχεστάτη, για μένα δε αγία δούκισσα του ενδοξοτάτου Μιλάνου και της περιοχής του
Προσεύχομαι στον Πανάγαθο Θεό να χαρίσει στην ενδοξότητά σου την αφθονία των αγαθών Του και στην παρούσα ζωή και μετά θάνατον όπως επιθυμεί η ενδοξότητά σου και τα ενδοξότατα παιδιά σας. (Ο δούκας Σφόρτσα κι η Μπιάνκα, που απευθύνει ο Παλαιολόγος την επιστολή, είχαν επτά αγόρια και δυο κορίτσια).
Τολμώ να είπω ότι η ενδοξότητά σου μπορεί να έμαθε από γράμμα του αφέντη μου του άρχοντα Θωμά Παλαιολόγου του αγαπητού της ενδοξότητός σου πώς έχει η κατάσταση σ’ αυτό το Κάστρο του Σαλμενίκου.
Ακόμη μπορεί να έμαθες κι από τον καπετάνιο που διέταξε η ενδοξότητά σου κι ήρθε σε βοήθεια των χριστιανών και του αφέντη μου Θωμά Παλαιολόγου του αγαπητού σου, δηλαδή από τον κύριο Ιωάννη Τακρέμα.
Αν όμως τίποτε δεν έχει μάθει η ενδοξότητά σου για την εδώ κατάσταση, διάταξε, αν θέλεις, τον ανωτέρω κύριο Ιωάννη και θα σου αναφέρει σχετικά, ο οποίος είναι τώρα στην υπηρεσία του αφέντη μου του άρχοντα. Βρέθηκε ο ίδιος εδώ σ’ αυτό το κάστρο και προσέφερε τις υπηρεσίες του και κινδύνεψε πολύ κι ακόμη κινδυνεύει.
Αναφέρω δε και παρακαλώ την ενδοξότητά σου, αν σε φωτίσει ο Θεός για την αγία σου ψυχή, να μου στείλεις κάποια βοήθεια, όση θέλεις, για να μη χαθεί αυτό το κάστρο.
Επειδή τα καλά που κάνει η ενδοξότητά σου είναι γνωστά σ’ όλον τον κόσμο, για τούτο προσεύχομαι κι εγώ ως δούλος της ενδοξότητός σου να δεχτεί κάποια ευσπλαγχνία και για το κάστρο τούτο.
Αν όμως δεν σταλεί βοήθεια που σου αναφέρω, το κάστρο αυτό κινδυνεύει από τους ασεβείς (τους Τούρκους). Υποβάλλω, επίσης, μια αναφορά μου και στον ενδοξότατο άρχοντα Θωμά Παλαιολόγο.
Τα παραπέρα εξαρτώνται από την ευσπλαγχνία της ενδοξότητός σου. Για την ευσπλαγχνία δε αυτή κι ως δούλος της ενδοξότητός σου έλαβα το θάρρος να στείλω το γράμμα μου αυτό.
1η Οκτωβρίου
Ο δούλος της ενδοξότητός σου Κωνσταντίνος Παλαιολόγος»
Το γράμμα τούτο έχει από ένα σταυρό στην αρχή και στο τέλος. Το γράμμα του Γραίτζα δεν αναφέρει το έτος που γράφτηκε αλλά από την ημερομηνία 1η Οκτωβρίου καταλαβαίνει κανείς για ποιο έτος πρόκειται χωρίς αμφισβήτηση, γιατί είναι γνωστό ότι η πολιορκία άρχισε τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο του 1460 και τελείωσε ύστερα από ένα έτος.
Επομένως, ένας Οκτώβριος μήνας περιλαμβάνεται στη διάρκεια της πολιορκίας, ο Οκτώβριος του έτους 1460 κι επομένως το έτος που γράφτηκε το γράμμα τούτο είναι το 1460. Το ότι η πολιορκία του Σαλμενίκου πρέπει να άρχισε μάλλον τον Ιούλιο, συμπεραίνεται από το εξής περιστατικό: την ημέρα που κατέφτασε ο Μωάμεθ διά ξηράς στο Ναυαρίνο, το οποίο δεν κατέλαβε επειδή το κατείχαν οι Ενετοί, αναχώρησε κι ο Θωμάς Παλαιολόγος με πλοίο απ’ εκεί. Κι έφτασε στην Κέρκυρα στις 28 Ιουλίου, γράφει ο Γεώργιος Φραντζής στο χρονικό του. Την εκ Ναυαρίνου φυγή του Θωμά με πλοίο αναφέρει και ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης. Επειδή ο Φραντζής γράφει συνέχεια ότι μετά την εκ Ναυαρίνου αναχώρηση του Θωμά έφυγε κι ο ίδιος από την εκεί περιοχή στις 14 Ιουλίου κι έφτασε στην Κέρκυρα στις 2 Αυγούστου μετά από 20 ημέρες περίπου βγαίνει το συμπέρασμα ότι η άφιξη του Μωάμεθ στο Ναυαρίνο κι η από εκεί αναχώρηση του Θωμά συνέβησαν κατά τα τέλη Ιουλίου.
Επομένως, ο Μωάμεθ πρέπει να έφτασε εδώ στο Σαλμενίκο το τρίτο δεκαήμερο του Ιουλίου, αφού είναι εξακριβωμένο ότι την πολιορκία του Σαλμενίκου την έκαμε ο ίδιος ο Μωάμεθ, όπως γράφει παραπάνω ο Χαλκοκονδύλης. Αλλά κι ο Γεώργιος Φραντζής στο «Χρονικό» του αναφέρει τα εξής:
«Αφού ο σουλτάνος ασφάλισε τους στρατιώτες του καλά, αναχώρησε από την Πάτρα κι έφτασε στην περιοχή του Σαλμενίκου, της Λιστρίνας και του Αιγίου.
Και το μεν Αίγιο και τη Λιστρίνα κατέλαβε αμέσως, το δε Σαλμενίκο κράτησε για ένα χρονικό διάστημα ένας που ονομαζόταν Παλαιολόγος με το παρατσούκλι Γραίτζας».

 
Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού