13 Ιανουαρίου (Χειροτονίας εις επίσκοπον)
4 Ιουνίου (Ημέρας κοιμήσεως)
1 Μαΐου (Κύπρια Μηναία)
Ο άγιος Πανάρετος επίσκοπος Πάφου (1767 – 1790), όπως γράφουμε στη διδακτορική μας διατριβή υπήρξε ένας από τους διαπρεπέστερους ιεράρχες που αναδείχθηκαν ποτέ στον χώρο της Εκκλησίας της Πάφου και ένας από τους πιο σημαντικούς και μεγάλους αγίους της. Στα πλαίσια αυτά δημοσιεύουμε δύο νέες ακολουθίες του αγίου Παναρέτου για να ψάλλονται στους ναούς μας και όπου επί της γης φιλάγιοι κληρικοί και λαϊκοί θέλουν να τελούν τη μνήμη του.
Ο άγιος Πανάρετος και η τιμή του μέχρι τις μέρες μας
Ο άγιος Πανάρετος καταγόταν από την Περιστερωνοπηγή Αμμοχώστου. Τα πρώτα του βήματα στην Εκκλησία φαίνεται να τα έκανε από την μονή αγίου Αναστασίου στην κοινότητά του, αργότερα έγινε ηγούμενος στη μονή Παναγίας Παλλουριωτίσσης στη Λευκωσία και ακολούθως Επίσκοπος Πάφου. Σε όλα τα στάδιά του υπηρέτησε την Εκκλησία με πλήρη αφοσίωση και άφησε πίσω του μεγάλο και σημαντικότατο έργο, ιδιαίτερα τα χρόνια της αρχιερατείας του ως επίσκοπος Πάφου. Πραγματικά η Πάφος με τον επίσκοπο Πάφου άγιο Πανάρετο σημείωσε πνευματική άνθιση και ανακαίνιση σε κάθε πτυχή. Ανακαινίζει και επαναλειτουργεί δεκάδες μοναστήρια και ναούς σε όλη τη μητροπολιτική περιφέρεια, εφοδιάζει όλους τους ναούς με λειτουργικά βιβλία, ιερά σκεύη, εικόνες και άμφια, χρηματοδοτεί να εκδοθούν σημαντικά ψυχοφελή πνευματικά και ιστορικά ωφέλημα βιβλία, φροντίζει να διαφυλαχθούν τα ιερά λείψανα των αγίων, ενδιαφέρεται για την ανάδειξη και προβολή των τοπικών αγίων της Πάφου. Πέραν αυτών ενδιαφέρεται μαζί με τους άλλους ιεράρχες της Κύπρου και για την ανακούφιση του ελληνορθόδοξου λαού από τους βαριούς φόρους και την βάναυση καταπίεση τους υπό των Τούρκων. Το μεγαλύτερο βέβαια από όλα είναι ότι με την αγιότητα του βίου του, αγίαζε καθημερινώς και συνεχίζει να αγιάζει τον τόπο μας, ενώ είναι ένα φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση για όλους μας κλήρο και λαό κάθε κοινωνικής τάξης. Με την παρρησία του προς τον Θεό είναι έτοιμος ο άγιος να βοηθήσει τον καθένα μας σε κάθε πτυχή της ζωής του, προσωπική, οικογενειακή αλλά και εθνική, φτάνει να του το ζητήσουμε.
Παρόλο που η Εκκλησία, δια του Οικουμενικού Πατριαρχείου μόλις τέσσερα χρόνια μετά την κοίμηση του αγίου (1794) προχώρησε στην επίσημη ένταξή του στο αγιολόγιό Της, ο άγιος δεν τιμήθηκε όπως θα έπρεπε. Δεν έχουμε μαρτυρίες για το αν και κατά πόσο ο άγιος τιμήθηκε στην Κύπρο και ιδιαίτερα στην Πάφο, ευθύς μετά την κοίμησή του. Οι κακουχίες που υπέστηκε η Κύπρος με τα γεγονότα του 1821 θα έσβησαν μεταξύ άλλων και κάθε μαρτυρία για τον άγιο μας. Οι πηγές μας αναφέρουν ότι ο άγιος μας, ευθύς μετά την ένταξή του στο αγιολόγιο τιμήθηκε στο Άγιο Όρος. Οι για έναν επίσκοπο μεγάλοι απαράμιλλοι ασκητικοί αγώνες του με τις αλυσίδες στο σώμα, η μεγάλη εγκράτειά του στο φαγητό και στον ύπνο, η με διακριτικό τρόπο απόκρυψη των αρετών και της άσκησής του, η λιτότητα, η απλότητα της ζωής του, η συχνότατη προσέλευσή του στο μυστήριο της ιεράς εξομολογήσεως (κάθε Σάββατο) καθώς και η φυγή της τιμής από τους ανθρώπους ενέπνεαν κάθε αγωνιζόμενο αγιορείτη μοναχό. Στην Πάφο συγκεκριμένα βλέπουμε δειλά – δειλά να ασχολούνται με το πρόσωπό του αγίου, στα μέσα περίπου του 20ουαιώνα, πρώτα ο Λοΐζος Φιλίππου και έπειτα ο Ιωάννης Τσικνόπουλος. Τον ίδιο καιρό επί Πάφου Γενναδίου βλέπουμε για πρώτη φορά ακολουθία και εικόνες του, ενώ αργότερα επί Πάφου Χρυσοστόμου Β΄ κτίζεται για πρώτη φορά ναός και εγκαινιάζεται επ’ ονόματι του αγίου Παναρέτου στην Κολώνη, ενώ επί Πάφου Γεωργίου εγκαινιάζεται δεύτερος ναός – παρεκκλήσι στην μονή Παναγίας Χρυσορρογιατίσσης. Η τιμή του αγίου Παναρέτου όλο και εξαπλώνεται και γίνεται γνωστός και στην Πάφο και σε όλη την Κύπρο και στο εξωτερικό. Η συμπερίληψη της ακολουθίας του αγίου στα Κύπρια μηναία τον κάνει ολοένα και πιο γνωστό ώστε οι πιστοί να ζητούν να αγιογραφηθεί σε τοιχογραφίες και εικόνες σε κάθε νέο ναό.
Πως προέκυψε η ανάγκη για νέα ακολουθία
στη μνήμη του αγίου;
Η μνήμη του αγίου Παναρέτου, πέρασε στο βιβλίο «Ὅρμος σωτήριος» και από εκεί σε όλους τους συναξαριστές και στην ακολουθία στα Κύπρια Μηναία από λάθος την 1η Μαΐου και έτσι ήταν γνωστό και εορταζόταν ο Άγιος μέχρι τις μέρες μας. Αναζητώντας όμως τις πηγές, από σημειώματα του έτους 1790 σε Εκκλησιαστικά βιβλία της μονής Παναγίας Χρυσορρογιατίσσης και αλλού βρίσκουμε την ακριβή ημερομηνία, ημέρα και ώρα της κοιμήσεως του αγίου «4 Ιουνίου 1790, ημέρα Τρίτη, τρεις το πρωί». Παρόλο που η ημερομηνία όμως αυτή εντοπίστηκε από πολύ νωρίς από τους Λοΐζο Φιλίππου, Ιωάννη Τσικνόπουλλο και την ομάδα σύνταξης των Κυπριών Μηναίων το λάθος δεν διορθώθηκε και παρέμεινε να εορτάζεται ο άγιος την 1ην Μαΐου. Γνωρίζοντας και επιβεβαιώνοντας τα πιο πάνω και μέσα από την προσωπική μας έρευνα λόγω της διδακτορικής μας διατριβής, προχωρήσαμε για πρώτη φορά ως αρχιμανδρίτης το 2021, με την ευλογία του τότε μητροπολίτη Πάφου Γεωργίου, νυν αρχιεπισκόπου Κύπρου, στο να εορτάσουμε για πρώτη φορά την μνήμη του αγίου αυτή την ημέρα με σκοπό να καθιερωθεί στο εξής.
Η εορτή του αγίου την 1η Μαΐου συμπεριλαμβάνει πολλές φορές και τα αναστάσιμα καθότι επί το πλείστο συμπίπτει μέσα στην αναστάσιμη περίοδο, ενώ χρειάζεται κάποιες φορές να γίνεται διαφοροποίηση και προσαρμογή της ακολουθίας στα αναστάσιμα. Ιδιαίτερη δυσκολία υπάρχει όταν συμπίπτει η εορτή μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα όπου χρειάζεται να μετατεθεί μετά το Πάσχα σε προσφορότερη ημέρα. Το μόνο θετικό της ημερομηνίας αυτής είναι ότι είναι πάντοτε αργία και μπορεί ο πιστός λαός να προσέλθει στους ναούς για να εορτάσει τον άγιο κανονικά. Έπειτα η για πάνω από μισό αιώνα παγίωση της ημέρας εορτής του αγίου την 1η Μαΐου φαίνεται κάπως δύσκολο στο να γίνει η αλλαγή και να μάθει ο λαός να υιοθετήσει την 4ην Ιουνίου ως ημέρα μνήμης του. Παρόλα αυτά εμείς ήδη από το πρώτο ημερολόγιο που εκδώσαμε ως επίσκοπος το 2024, κρατήσαμε την 1ην Μαΐου αλλά προσθέσαμε και την 4ην Ιουνίου ως μια δεύτερη μέρα εορτής του αγίου Παναρέτου.
Αν και δεν έχει και μεγάλη σημασία πότε εορτάζουμε έναν άγιο, καθότι μεταθέσεις μνήμης αγίων υπάρχουν πολλές, πιστεύουμε όμως ότι θα είναι σωστό επιτέλους να διορθωθεί η ημέρα μνήμης του αγίου από την 1η Μαΐου στην 4ην Ιουνίου. Αν καθιερωθεί, σιγά – σιγά θα γίνει γνωστό από τον λαό να εορτάζεται ο άγιος την ημέρα ακριβώς της αναχωρήσεως του από αυτή την ζωή και την θριαμβευτική είσοδό του στην Αιώνια Ζωή.
Στη συγγραφή ακολουθιών από τον Δρ. Χαράλαμπο Μ. Μπούσια, Μέγα Ὑμνογράφο της των Αλεξανδρέων Εκκλησίας, σε σειρά αγίων της Πάφου που δεν είχαν ακολουθία ως τώρα προέκυψε και το θέμα του αγίου Παναρέτου. Έτσι ο κ. Μπούσιας πολύ πρόθυμα, όπως πάντοτε και για τον άγιο μας, μας συνέγραψε ακολουθία ξεχωριστή και ανεξαρτήτως της ήδη υπάρχουσας για να ψάλλεται την 4ην Ιουνίου.
Ευελπιστούμε ότι κλήρος και λαός θα αποδεχθεί την διόρθωση αυτή καθότι αυτή ανταποκρίνεται στα ιστορικά δεδομένα της κοίμησης του αγίου ενώ επίσης θεωρούμε προσφορότερη τη μέρα αυτή που δεν θα χρειάζεται κάθε φορά τροποποιήσεις λόγω της αναστάσιμου περιόδου.
Πως προέκυψε η ακολουθία της
εις επίσκοπον χειροτονίας του αγίου;
Κατά την έρευνά μας, ανατρέχοντας στα συναξάρια βρήκαμε μερικούς αγίους που ήταν επίσκοποι, να εορτάζουν κατά τις ημέρες της εις επίσκοπον χειροτονίας τους όπως ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (15 Δεκεμβρίου) και ο άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων (7 Δεκεμβρίου). Έτσι θεωρήσαμε σωστό, εφόσον γνωρίζουμε την ακριβή ημέρα χειροτονίας εις επίσκοπον του αγίου Παναρέτου να γίνει πιο γνωστή η ημέρα αυτή και με μία ακολουθία. Ο άγιος χειροτονήθηκε επίσκοπος στις 14 Ιανουαρίου 1767, αλλά καθώς την ημέρα αυτή αποδίδεται η εορτή των Θεοφανείων και ψάλλονται άπαντα τα της εορτής, θεωρήσαμε προτιμητέα την μετάθεση της εορτής της εις επίσκοπον χειροτονίας, μία ημέρα πριν, στις 13 Ιανουαρίου. Ο άγιος Πανάρετος με τον αγιώτατο βίο του, τα θαύματά του και το μεγάλο έργο το οποίο επιτέλεσε ως επίσκοπος Πάφου, θα πρέπει να προβληθεί έτι και έτι περισσότερο. Να αποτελέσει παράδειγμα για όλους μας, πρώτα τους επισκόπους, έπειτα κάθε κληρικό, μοναχό αλλά ακόμα και στον απλό λαό. Έπειτα όσο πιο πολύ τιμούμε ένα άγιο, τόσο πιο πολύ και ο άγιος μας αντιπροσφέρει τη χάρη του και τις μεσιτείες του προς τον Τριαδικό Θεό. Πόσο έχουμε ανάγκη σε κάθε εποχή και ιδιαίτερα στις μέρες μας τους αγίους μας και τον άγιο Πανάρετο να ίσταται δίπλα μας συμπαραστάτης και βοηθός; Εύχομαι και η ακολουθία αυτή να χρησιμοποιηθεί από τους φιλάγιους κληρικούς και το ευσεβές μας ποίμνιο.
Με τις δύο αυτές νέες ακολουθίες, ο Θεός βλέποντας την αγάπη μας προς τον άγιο Πανάρετο ίσως φανερώσει και το άγιο λείψανό του και αξιωθούμε να το έχουμε προς αγιασμό και ενίσχυση στον αγώνα μας. Όπως μετά από αιώνες φανερώθηκαν τα λείψανα των αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης, του αγίου Εφραίμ της Νέας Μάκρης, του Αγίου Νεοφύτου του εγκλείστου, της Αγίας Κωνσταντίας της εν Πάφω, έτσι και του αγίου Παναρέτου να αξιωθούμε να τα προσκυνήσουμε. Αυτά βέβαια είναι του Θεού πράγματα και δεν μπορούμε να εκβιάσουμε το Θέλημα του Θεού. Ο άγιος Πανάρετος έζησε στην αφάνεια και ποθούσε, όπως όλοι οι άγιοι όχι την τιμή αλλά το ταπεινό φρόνιμα, γι’ αυτό αξιώθηκε να ελκύσει τη Χάρη του Θεού. Εμείς όμως έχουμε χρέος να τον προβάλλουμε και να του ζητούμε συνεχώς τις μεσιτείες του.
Ο άγιος Πανάρετος επίσκοπος Πάφου είναι πρότυπο για τον κάθε άνθρωπο κάθε επαγγέλματος και κάθε κοινωνικής θέσης, φύλου και ηλικίας. Η αγία ζωή του συγκινεί και αγγίζει την ψυχή του καθενός και μας ωθεί να ακολουθήσουμε το παράδειγμά του. Ιδιαίτερα όμως με ευκαιρία των δύο αυτών νέων ακολουθιών, ορίζουμε τον άγιο αυτό ως προστάτη στην Μητροπολιτική μας περιφέρεια όλων των κληρικών αρχιερέων, ιερέων, ιεροδιακόνων, αναγνωστών, ιεροψαλτών, νεωκόρων και μοναχών – μοναζουσών, και γενικά όσων έχουν το λειτούργημα να διακονούν την αγία ορθόδοξη μας Εκκλησία. Είναι πρότυπο αγιότητας, ασκητισμού, προσφοράς, ταπείνωσης και μας άφησε ένα τεράστιο έργο που επιτέλεσε και καλούμαστε και εμείς να τον έχουμε ως οδηγό αλλά και προστάτη με πρεσβευτή προς τον Θεό.
Είθε ο άγιος Πανάρετος να πρεσβεύει, μεσιτεύει και εμπνέει τον καθένα μας ώστε να πορευόμαστε στα βήματά του, αγιάζοντας την ζωή μας αλλά και βοηθώντας αυτόν τον τόπο να προοδεύσει αγιοπνευματικά και να αξιωθούμε της Αιωνίου Ζωής. Εύχεστε και για μένα όπως με αξιώνει ο Θεός να υπηρετώ την αγία Εκκλησία μας και να βοηθήσουμε όλοι μαζί να προοδεύσει αυτός ο τόπος, να δημιουργήσουμε πνευματικές βάσεις ώστε να έχει ελπίδες η πατρίδα μας να συνεχίζει την Ελληνοχριστιανική της παράδοση.
Νοέμβριος 2024
† ο Πάφου Τυχικός
Ο Άγιος Πανάρετος, όπως γράφει ο ,συναξαριστής, «εκ των έργων του είχε το όνομα και εκ του ονόματος είχε τα έργα». Και πραγματικά κατέκτησε τις αρετές και ελάµπρυνε µε το βίο και την πολιτεία του την αποστολική Εκκλησία της Πάφου.
Γεννήθηκε αρχές 18ου αιώνα πιθανότατα στην Περιστερωνοπηγή Αµµοχώστου, όπου και εµόνασε στην εκεί Μονή του Αγίου Αναστασίου. Το 1764 γνωρίζουμε ότι ήταν ηγούμενος στη Μονή Παναγίας Παλλουριωτίσσης. Ανέβηκε στο θρόνο της Πάφου το 1767 και διετέλεσε ποιμενάρχης της μέχρι το 1790 που κοιμήθηκε εν Κυρίω.
Έζησε στα δύσκολα εκείνα χρόνια που «όλα τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά», τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Χωρίς την ύπαρξη σχολείων και δωρεάν μόρφωσης τότε, μπόρεσε κι έγινε κάτοχος ευρείας μόρφωσης, µε τις δικές του προσωπικές προσπάθειες και τη φοίτησή του σε σχολές που διατηρούσαν τα μοναστήρια. Είχε ευρείς ορίζοντες, κάτι που το συνδύαζε µε σκληρή ασκητική ζωή την οποία έκρυβε επιμελώς. Ζούσε λιτοδίαιτα και χωρίς πολυτέλεια, όπως ο πιο φτωχός Κύπριος της εποχής του. Αγρυπνούσε πολλές ώρες προσευχόμενος. Εξομολογείτο µέ. ταπείνωση και λειτουργούσε µε ιεροπρέπεια. Ξέροντας πολύ καλά ότι η μεγαλύτερη νίκη του ανθρώπου είναι να νικήσει τον ίδιο τον εαυτό του, δηλαδή τα πάθη και τις αδυναμίες του, αλλά και για να θυμάται ότι ο λαός που του εμπιστεύθηκε ο Θεός ήταν βαριά αλυσοδεμένος στην τούρκικη σκλαβιά, έφερε στο σώμα του μια οριχάλκινη και μια σιδερένια αλυσίδα. Αγιάζοντας τον εαυτό του µε τη Χάρη του Θεού έδωκε τη μεγαλύτερη βοήθεια στο ποίμνιο του.
Ως Μητροπολίτης τόσο αγάπησε το λαό του που ασχολήθηκε µε τα προβλήματα όλων µε ξεχωριστή αγάπη. Πνευματικά και υλικά αγαθά τα χρησιμοποιούσε ορθόδοξα, µε ισορροπία, προς δόξα Θεού. Οδηγούσε το λαό στη θέωση, λειτουργούσε, ποίμαινε, δίδασκε,εργαζόταν, δημιουργούσε. Ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για τα θεολογικά και εκκλησιαστικά ζητήματα, αλλά ακριβώς επειδή ζούσε αυθεντικά την ορθοδοξία και έβλεπε τη ζωή ως ενιαία, επέδειξε θαυμαστό ενδιαφέρον και για τα εθνικά θέματα, την παιδεία του υπόδουλου Παφιακού λαού και ολόκληρου του γένους, τα γράµµατα, τις τέχνες και τον πολιτισμό.
Ευλαβείτο ιδιαίτερα τον Άγιο Φίλιππο και κατασκεύασε ασημένια θήκη για την κάρα του Αγίου που ευρίσκεται σήμερα στο Όµοδος. Δι’ εξόδων του κατασκευάσθηκε εικόνα του Αποστόλου Φιλίππου, που σώζεται στο μοναστήρι Τιµίου Σταυρού Οµόδους και απεικονίζει και τον ίδιο να προσφέρει στον Απόστολο το ιερό κρανίο µμέσα στη θήκη (1773). Ανέλαβε τις δαπάνες ανέγερσης του ναού του μοναστηριού του Αγίου Αναστασίου στην Περιστερωνοπηγή και την αγιογράφηση εικόνων του εικονοστασίου του. Ανακαίνισε τους ναούς Νικόκλειας, Δρούσιας, Δρύµους, Αρόδων, Θελέτρας, Φιλούσας Κελοκεδάρων και πολλών χωριών. Ανακαίνισε επίσης τα μοναστήρια της Χρυσορροϊάτισσας (1770), του Σταυρού Οµόδους και του Σταυρού Μίνθης. Διασώζονται ακόμα σε όλη την επαρχία πολλές αξιόλογες εικόνες φιλοτεχνημένες στην εποχή του.
Ο Πάφου Πανάρετος ανέλαβε εξ ολοκλήρου τα έξοδα της έκδοσης του έργου του Αθηναίου φιλοσόφου Θεοφίλου Κορυδαλέως «Περί γενέσεως και φθοράς κατ’ Αριστοτέλην» (1780). Βοήθησε επίσης οικονομικά στην έκδοση του βιβλίου του Αρχιμανδρίτη Κυπριανού «Χρονολογική Ιστορία της Κύπρου» (1788). Ήταν φίλος µε τον αρχιεπίσκοπο Κύπρου Φιλόθεο, ο οποίος ήτανπολύ µορφωµένος. Συµµετείχε στο γράψιμο και έκδοση συνοδικών εγκυκλίων επίΑρχιεπισκόπου Χρυσάνθου. Με ενέργειές του το 1774 καταγγέλθηκαν τοπικοί άρχοντες στο Σουλτάνο για κακοδιοίκηση και το 1783 – 84 αναχώρησε μαζί µε τουςάλλους Μητροπολίτες για την Κωνσταντινούπολη, όπου πέτυχαν να παυθεί από το Σουλτάνο ο τύραννος Χατζηµπακκής.
Θαυματουργούσε ενώ βρισκόταν ακόμα στη ζωή. Το συναξάρι του αναφέρει ότι επετίµησε ένα ιερέα, ο οποίος έλεγε ψέματα και ορκιζόταν ότι δεν καταχράστηκε χρήματα, να σιωπήσει και εκείνος έμεινε βωβός. Άρρωστος, λίγο πριν το θάνατό του, ο ιερέας έστειλε επιστολή και ο επίσκοπός του πήγε προς αυτόν. Αφού μετανόησε και ζήτησε συγγνώμη, λύθηκε η γλώσσα του.
Ο Άγιος Δεσπότης εξεδήµησε προς Κύριον το 1790. Τόση ήταν η αρετή του αγίου, που προείδε το θάνατό του, και έσκαψε ο ίδιος το µνήµα του, στο χώρο που σήμερα βρίσκεται το ιερό του καθεδρικού ναού Αγίου Θεοδώρου στην Πάφο. Προείδε ακόμα ότι κατέφθασε στο λιμάνι της Πάφου ο πρώην επίσκοπος Καρπάθου Παρθένιος, έστειλε τον έφεραν και τον φιλοξένησε. Ο Παρθένιος τον κήδεψε κιόλας την εποµένη. Έγινε μάλιστα μάρτυρας θεραπείας φτωχού παράλυτου, ο οποίος είχε προστάτη τον επίσκοπό του, την ώρα που έβγαζαν το λείψανο από τη Μητρόπολη.
Ο άγιος είχε δώσει εντολή να τον ενταφιάσουν µε τα ρούχα που φορούσε. Ο πρωτοσύγκελός του όμως, από αγάπη για τον πνευματικό του πατέρα, τον παράκουσε για πρώτη φορά και τότε βρέθηκαν οι αλυσίδες που σε κάποιο σημείο είχαν εισχωρήσει στη σάρκα του. Ο λαός του Θεού αναγνώρισε την αγιότητά του αμέσως µμετά το θάνατό του, και η επίσημη κατάταξή του στο αγιολόγιο της Εκκλησίας µας έγινε επί των ημερών του Κυπρίου Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γερασίμου Γ’ (1794 – 1797).
Οι αλυσίδες του βρίσκονται σήμερα στην Ιερά Μονή Σταυροβουνίου. Παλιά τοιχογραφία του αγίου βρίσκεται στο νησί Σαλαμίνα της Ελλάδας, ενώ αργότερα κατασκευάστηκαν εικόνες του σ’ όλη την Κύπρο.
Η Πάφος τιμά ιδιαίτερα τον Άγιο Πανάρετο και μάλιστα προς τιμή του ο Μητροπολίτης Πάφου Χρυσόστομος ο Β’ ανήγειρε ναό στο χωριό Κολώνη (1989).
Οι αλυσίδες του αγίου Παναρέτου
Απολυτίκιον
Ήχος πλ. α’. Τον συνάναρχον Λόγον
Τον της Πάφου ποιµένα, θείον Πανάρετον, ως Χριστού Ιεράρχην ανευφηµήσωµεν ότι εργάτης συνετός, πασών των θείων αρετών, και εν αγίοις θαυµαστός, εγένετο εν υστέροις καιροίς, και πάντων προστάτης, των ανυµνούντων αυτού την κοίµησιν.
No responses yet