Πάτερ, είμαι παντρεμένος τόσα χρόνια, έχω παιδιά, δεν το επεδίωξα, αλλά ερωτεύτηκα άλλον άνθρωπο – μ. Θεόκτιστος ο Κρης

Πάτερ, είμαι παντρεμένος τόσα χρόνια, έχω παιδιά, δεν το επεδίωξα, αλλά ερωτεύτηκα άλλον άνθρωπο

μ. Θεόκτιστος ο Κρης 

Έρχεται καμιά φορά ένας άνθρωπος και σου λέει χαμηλόφωνα: «Πάτερ, είμαι παντρεμένος τόσα χρόνια, έχω παιδιά, δεν το επεδίωξα, αλλά ερωτεύτηκα άλλον άνθρωπο». Και περιμένει να ακούσει αμέσως αν αμάρτησε, ενώ εσύ βλέπεις πρώτα έναν άνθρωπο φοβισμένο, που από τη μια αισθάνεται ξαφνικά ζωντανός και από την άλλη βλέπει ολόκληρη τη ζωή του να κινδυνεύει να γίνει κομμάτια.

Τι θα του πεις; «Δεν ερωτεύτηκες»; Αφού ερωτεύτηκε. Η Εκκλησία δεν χρειάζεται να λέει ψέματα για να προστατεύσει την αλήθεια. Μπορεί ένας παντρεμένος άνθρωπος, ύστερα από είκοσι χρόνια, να συγκλονιστεί από ένα βλέμμα, από μια κουβέντα, από κάποιον που τον άκουσε σε μια εποχή όπου στο σπίτι είχαν πάψει από καιρό να ακούνε ο ένας τον άλλον. Δεν διάλεξες πάντοτε αυτό που αισθάνθηκες, παιδί μου. Θα διαλέξεις όμως τι θα κάνεις με αυτό που αισθάνθηκες.

Εκεί αρχίζει η ελευθερία. Άλλο να σου χτυπήσει κάποιος την πόρτα και άλλο να του ανοίξεις, να τον βάλεις μέσα, να του στρώσεις τραπέζι και ύστερα να απορείς πώς εγκαταστάθηκε στο σπίτι. Ο λογισμός μπορεί να έρθει απρόσκλητος, μετά όμως αρχίζεις να συνομιλείς μαζί του. Ένα μήνυμα, μια αναμονή για το επόμενο, μια συνάντηση που τάχα έγινε τυχαία, και κάποτε λες: «Δεν κάνουμε τίποτε, μόνο μιλάμε». Μπορεί ακόμη να μην ακούμπησαν τα σώματα και όμως η καρδιά να έχει ήδη αρχίσει να φεύγει.

Ο Χριστός αυτό το γνώριζε βαθιά. Γι’ αυτό δεν στάθηκε μόνο στην πράξη της μοιχείας, αλλά πήγε μέχρι το βλέμμα και την επιθυμία της καρδιάς. Όχι για να μας κάνει φοβισμένους απέναντι σε κάθε ανθρώπινο σκίρτημα, αλλά επειδή η πτώση σπάνια αρχίζει στο κρεβάτι. Έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα, όταν δώσαμε μέσα μας ένα μικρό «ναι» και το αφήσαμε να μεγαλώνει κρυφά.

«Μα δεν το διάλεξα, πάτερ». Ναι, μπορεί να μη διάλεξες τον έρωτα. Μη βιαστείς όμως να τον κάνεις και θέλημα Θεού. Σήμερα έχουμε μάθει να θεωρούμε κάθε δυνατό συναίσθημα εντολή: «Αφού το αισθάνομαι, πρέπει να το ζήσω». Ε, ποιος το είπε αυτό; Αν ο άνθρωπος ήταν υποχρεωμένος να πραγματοποιεί καθετί που αισθάνεται έντονα, δεν θα ήταν ελεύθερος· θα ήταν δούλος της καρδιάς του. Ο έρωτας είναι μεγάλο πράγμα. Δεν είναι όμως Θεός. Και καμιά φορά, ακριβώς επειδή είναι μεγάλος, ζητά να πάρει τη θέση του Θεού.

Τότε αρχίζεις να του θυσιάζεις ό,τι προηγήθηκε: τον άνθρωπο που κοιμάται χρόνια δίπλα σου, τα παιδιά, το σπίτι, τον λόγο που κάποτε έδωσες. Καμιά φορά θυσιάζεις ακόμη και τον καινούργιο άνθρωπο, γιατί τον βάζεις να περιμένει μέσα στο ψέμα σου και του ζητάς να σηκώσει το βάρος μιας ζωής που εσύ δεν τόλμησες ακόμη να κοιτάξεις κατάματα.

Δεν σημαίνει ότι κάθε γάμος πρέπει να συνεχίζεται επειδή κάποτε τελέστηκε ένα Μυστήριο. Υπάρχουν γάμοι βαριά πληγωμένοι, χρόνια σιωπής, εγκατάλειψη μέσα στο ίδιο σπίτι, άνθρωποι που έγιναν ξένοι και το κατάλαβαν μόνον όταν ένας τρίτος τους κοίταξε ξανά σαν να ήταν ζωντανοί. Υπάρχει και βία, εξευτελισμός, φόβος, κακοποίηση. Εκεί δεν λες στον πληγωμένο «κάνε υπομονή και σήκωσε τον σταυρό σου». Ο Σταυρός του Χριστού δεν μας δόθηκε για να σταυρώνουμε επάνω του τους άλλους.

Αλλά και ένας γάμος που αρρώστησε δεν θεραπεύεται αυτομάτως επειδή εμφανίστηκε ένας καινούργιος έρωτας. Ο τρίτος άνθρωπος έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: δεν κουβαλά ακόμη την καθημερινότητά σου. Δεν μάλωσε μαζί σου για χρήματα, δεν ξενύχτησε με το άρρωστο παιδί, δεν σε είδε δύστροπο, εξαντλημένο, άδικο, φοβισμένο. Σε συναντά συνήθως σε μια καλύτερη ώρα σου, ενώ ο άνθρωπος του σπιτιού γνωρίζει και εκείνη την πλευρά σου που ούτε εσύ θέλεις να βλέπεις.

Γι’ αυτό να προσέχεις την άδικη σύγκριση. Μη βάζεις απέναντι έναν γάμο είκοσι ετών και έναν έρωτα τριών μηνών σαν να πέρασαν από τις ίδιες δοκιμασίες. Δεν λέω ότι ο καινούργιος έρωτας είναι ψεύτικος. Μπορεί να είναι πολύ αληθινός. Αλλά κάθε τι αληθινό που αισθανόμαστε δεν είναι αναγκαστικά και δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε.

Μερικές φορές μάλιστα ο τρίτος άνθρωπος δεν εμφανίζεται για να σου αποδείξει με ποιον πρέπει να ζήσεις. Σου φανερώνει τι έχει πεθάνει μέσα στον γάμο σου. Καταλαβαίνεις ξαφνικά πόσο σου έλειψε η τρυφερότητα, ότι χρόνια κανείς δεν σε ρώτησε πραγματικά πώς είσαι, ότι έπαψες να αισθάνεσαι επιθυμητός, ή ότι εσύ εγκατέλειψες τον άνθρωπό σου πολύ πριν εμφανιστεί κάποιος άλλος.

Ε, τότε κοίτα πρώτα την πληγή. Μην αλλάξεις βιαστικά άνθρωπο για να μην αλλάξεις εσύ. Γιατί μπορεί να φύγεις από έναν γάμο κουβαλώντας μέσα σου ακριβώς εκείνο που τον αρρώστησε και, χωρίς να το καταλάβεις, να το βάλεις αργότερα μέσα στην καινούργια σχέση. Αλλάζουν τα σπίτια, παιδί μου, μα η καρδιά ταξιδεύει μαζί μας.

Και αν έγινε η πτώση; Αν μου πεις: «Πάτερ, κοιμηθήκαμε μαζί»; Τότε δεν χρειάζεται ούτε να σε συντρίψω ούτε να σου πω ότι δεν συνέβη τίποτε. Συνέβη. Πλήγωσες μια σχέση, έναν άνθρωπο, ίσως και περισσότερους. Τώρα όμως τι θα κάνουμε; Θα σε πετάξει ο Χριστός έξω; Αν ο Χριστός έδιωχνε κάθε άνθρωπο τη στιγμή της προδοσίας του, ποιος θα είχε απομείνει κοντά Του;

Μετάνοια όμως δεν σημαίνει μόνο «στενοχωρήθηκα». Σημαίνει ότι σταματώ να ζω δύο ζωές. Άλλα εδώ, άλλα εκεί, μηνύματα που σβήνονται, ώρες που κρύβονται, μικρές ιστορίες για να καλύψουν μεγαλύτερες. Κάποτε δεν κρύβεις πια μόνο μια σχέση· αρχίζεις να κρύβεσαι ο ίδιος από τον εαυτό σου. Αυτή είναι η φοβερή δύναμη της αμαρτίας: δεν παραβαίνει απλώς έναν κανόνα, διχάζει τον άνθρωπο.

Και η αλήθεια θέλει μεγάλη διάκριση. Δεν εξομολογούμαι στον άνθρωπό μου για να πετάξω επάνω του το δικό μου βάρος και να αισθανθώ εγώ ανακουφισμένος ενώ εκείνος διαλύεται. Ούτε όμως μπορεί να χτιστεί κοινωνία πάνω σε ψέμα που συνεχίζεται. Αυτά θέλουν προσευχή, πνευματικό άνθρωπο, χρόνο, πολλές φορές και κατάλληλη ανθρώπινη βοήθεια. Δεν θεραπεύεται μια προδοσία με μια δεύτερη πράξη εγωισμού βαφτισμένη «ειλικρίνεια».

Κι αν ο άνθρωπός σου μάθει, μην απαιτήσεις να σε συγχωρήσει γρήγορα. Μην του πεις: «Αφού μετάνιωσα, γιατί δεν το ξεπερνάς;». Εσύ μπορεί να ζούσες αυτή την ιστορία μήνες κι εκείνος την έμαθε χθες. Άφησέ τον να πονέσει, να θυμώσει, να μην μπορεί ακόμη να σε εμπιστευθεί. Η συγχώρηση μπορεί να δοθεί σε μια στιγμή Χάριτος. Η εμπιστοσύνη ξαναχτίζεται πετραδάκι πετραδάκι.

Και μπορεί ο γάμος να μη σωθεί. Να το ξέρουμε κι αυτό. Η μετάνοια δεν εξαναγκάζει τον άλλον να επιστρέψει ούτε εξαφανίζει τις συνέπειες. Πολλές φορές λέμε ότι θέλουμε συγχώρηση, ενώ στην πραγματικότητα θέλουμε να σβηστούν όσα προκάλεσε η πράξη μας. Δεν είναι το ίδιο. Αληθινή μετάνοια είναι να λες «συγχώρεσέ με» χωρίς να απαιτείς ως αντάλλαγμα να ξαναγίνουν όλα όπως πριν.

«Μα εγώ αγαπώ και τους δύο». Μπορεί. Η ανθρώπινη καρδιά είναι περίπλοκη και δεν χρειάζεται να την κάνουμε απλούστερη για να χωρέσει στα σχήματά μας. Αλλά επειδή χωρούν μέσα σου δύο αισθήματα, δεν σημαίνει ότι μπορούν να ζήσουν και δύο παράλληλες ζωές χωρίς να πληγωθούν άνθρωποι. Η αγάπη δεν κρίνεται μόνο από το πόσο δυνατά αισθάνομαι. Κρίνεται και από το τι προκαλεί η παρουσία μου στη ζωή εκείνων που λέω ότι αγαπώ.

Και πρόσεχε πολύ να μη λες: «Ο Θεός μού τον έστειλε». Δεν ξέρουμε τόσο εύκολα τι στέλνει ο Θεός. Καμιά φορά βαφτίζουμε θέλημα Θεού εκείνο που επιθυμούμε τόσο πολύ, ώστε φοβόμαστε να το εξετάσουμε. Ο Θεός μπορεί να πάρει ακόμη και την πτώση σου και να βγάλει από εκεί μετάνοια και ζωή. Αυτό δεν σημαίνει ότι οργάνωσε την πτώση σου. Ο Θεός μπορεί να βγάλει λουλούδι μέσα από τα χαλάσματα, δεν σημαίνει ότι Εκείνος γκρέμισε το σπίτι.

Μη βιαστείς επίσης να πεις: «Αφού ερωτεύτηκα άλλον, ο γάμος μου ήταν ψέμα». Μπορεί εκείνα τα είκοσι χρόνια να ήταν αληθινά. Αγαπήσατε, μεγαλώσατε παιδιά, κρατηθήκατε σε δύσκολες νύχτες, συγχωρήσατε πράγματα που κανείς άλλος δεν έμαθε ποτέ. Ένας καινούργιος έρωτας δεν έχει το δικαίωμα να ξαναγράψει ολόκληρη την προηγούμενη ζωή σου ως απάτη. Μην αδικείς το χθες για να δικαιολογήσεις το σήμερα.

Αν ακόμη δεν έχει συμβεί τίποτε με τον τρίτο άνθρωπο, κάνε λίγο πίσω. Όχι επειδή είναι κακός άνθρωπος, αλλά ακριβώς επειδή μπορεί να είναι σημαντικός. Μην αποφασίσεις για μια ολόκληρη ζωή μέσα στη μέθη της πρώτης εγγύτητας. Η αλήθεια δεν φοβάται λίγο χρόνο. Κλείσε λίγο το κινητό, μπες στο σπίτι σου και κοίτα τον άνθρωπο με τον οποίο έζησες. Όχι για να τον συγκρίνεις. Για να τον δεις.

Μπορεί να ανακαλύψεις ότι πίσω από τη συνήθεια στέκεται ακόμη ένας άνθρωπος που είχες χρόνια να κοιτάξεις. Μπορεί και να δεις ότι ο γάμος έχει πληγωθεί βαθύτερα απ’ όσο παραδεχόσουν. Τότε όμως θα κοιτάζεις την πληγή και όχι μόνο το αναισθητικό. Γιατί ένας καινούργιος έρωτας μπορεί να λειτουργήσει και σαν αναισθητικό: σε κάνει για λίγο να μην πονάς. Το αναισθητικό όμως, παιδί μου, δεν θεραπεύει την αρρώστια.

«Κι αν πραγματικά αγαπώ αυτόν τον άνθρωπο;». Τότε ακριβώς να τον αγαπήσεις τόσο, ώστε να μην τον κάνεις συνεργό στο ψέμα σου. Μην τον κρατάς κρυμμένο, μην του δίνεις υποσχέσεις που ακόμη δεν είσαι ελεύθερος να κρατήσεις, μην του λες επί χρόνια «λίγο ακόμη». Κι αυτός άνθρωπος είναι. Κι αυτός έχει ψυχή. Αν τον αγαπάς, μη χρησιμοποιήσεις ούτε εκείνον.

Βλέπετε πόσο δύσκολη είναι η αγάπη; Δεν φθάνει να ρωτήσεις «ποιον αγαπώ περισσότερο;». Καμιά φορά πρέπει να ρωτήσεις κάτι πολύ πιο οδυνηρό:

«Τι κάνει η αγάπη μου στους ανθρώπους που λέω ότι αγαπώ;».

Εκεί αρχίζει η μετάνοια. Όχι η απόγνωση. Να σταθείς μπροστά στον Χριστό χωρίς δικαιολογίες αλλά και χωρίς αυτοκαταδίκη: «Χριστέ μου, αυτό έγινε. Αυτούς πλήγωσα. Αυτό επιθυμώ. Αυτό φοβάμαι. Δεν ξέρω ακόμη τι πρέπει να κάνω. Μη με αφήσεις να ονομάσω αγάπη τον εγωισμό μου, αλλά μη με αφήσεις και να σκοτώσω την καρδιά μου από φόβο».

Ο Χριστός δεν σου ζητά να Του παρουσιάσεις έναν τακτοποιημένο άνθρωπο. Τον αληθινό άνθρωπο ζητά. Από εκεί μπορεί να αρχίσει η θεραπεία. Μπορεί να σωθεί ο γάμος, μπορεί ο καινούργιος έρωτας να περάσει, μπορεί να χρειαστεί πολύς δρόμος. Ένα μόνο να μην κάνεις: να συνηθίσεις το ψέμα. Γιατί ο άνθρωπος μπορεί να περάσει έναν έρωτα που δεν έζησε, έναν γάμο που τελείωσε, ακόμη και μια μεγάλη προδοσία· αν όμως μάθει να ζει μοιράζοντας τον εαυτό του σε δύο ζωές, στο τέλος δεν ξέρει πού κατοικεί η καρδιά του.

Θυμήσου τον Πέτρο. Πρόδωσε. Και έκλαψε. Ο Χριστός δεν του είπε ότι δεν συνέβη τίποτε, ούτε τον εξευτέλισε για εκείνο που έκανε. Τον ρώτησε πάλι για την αγάπη: «Με αγαπάς;». Και πάλι. Και τρίτη φορά. Σαν να περνούσε η αγάπη μέσα από τις τρεις πληγές της άρνησης και να τις θεράπευε μία μία. Και ύστερα του έδωσε ευθύνη.

Έτσι ενεργεί η συγχώρηση του Χριστού.

Δεν κάνει το παρελθόν να μην έχει συμβεί.

Σου επιστρέφει τη δυνατότητα να αγαπήσεις διαφορετικά.

Γι’ αυτό, παιδί μου, αν ερωτεύτηκες άλλον άνθρωπο, μη φοβηθείς πρώτα ότι η καρδιά σου αναστατώθηκε. Φοβήσου το ψέμα. Μη βαφτίσεις την επιθυμία μοίρα, αλλά ούτε να την κρύψεις κάτω από μια ευσέβεια που δεν θεραπεύει τίποτε. Κοίταξέ την μπροστά στον Χριστό και πριν ρωτήσεις «με ποιον θέλω να είμαι;», ρώτησε κάτι δυσκολότερο:

«Ποιος θέλω να είμαι απέναντι στους ανθρώπους που αγάπησα;».

Μπορεί να μη διαλέγουμε πάντοτε ποιος θα ταράξει την καρδιά μας. Διαλέγουμε όμως αν αυτή η ταραχή θα γίνει ψέμα, φυγή και κατοχή ή αν θα μας αναγκάσει, με πολύ πόνο, να δούμε επιτέλους την αλήθεια μας.

Και τότε μη ζητήσεις από τον Χριστό να σου σκοτώσει την καρδιά για να λυθεί εύκολα το πρόβλημα. Πες Του κάτι πιο δύσκολο:

«Χριστέ μου, μη μου πάρεις την αγάπη. Πάρε από μέσα της ό,τι δεν είναι αγάπη».

Και άφησέ Τον να αρχίσει από εκεί.»

μ. Θεόκτιστος ο Κρης