«Σκέψεις στην Κριτική για την εκδήλωση της Ι.Μ. Ξενοφώντος»

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σιδηροκάστρου Μακαρίου

---

Θά ἤθελα νά ἀρχίσω τίς σκέψεις μου μέ ἕνα ἐρώτημα: Ποιος μπορεῖ νά ὁρίσει τί εἶναι κοσμικόν καί τί ἐκκλησιαστικόν;

Εἶναι διαφορετικά πράγματα; Ταυτίζονται ἤ διακρίνονται; Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει: «Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε». 

Ἄρα τό κοσμικό καί τό ἐκκλησιαστικό μπορεῖ νά ταυτίζονται ἤ καί νά διαχωρίζονται.

Τό θέμα εἶναι ἀπό ποιά ὀπτική γωνιά μπορεῖ νά τό δεῖ κάποιος καί πῶς μπορεῖ νά τό χρησιμοποιεῖ κατά τό ἠθικόν ἤ καί ὄχι. 

Τήν Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου στό Μέγαρο Μουσικῆς στήν Ἀθήνα πραγματοποιήθηκε μιά πολύ μεγάλη καί πολύ καλά ὀργανωμένη ἐκδήλωση τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος τοῦ Ἁγίου Ὄρους γιά τά 50 χρόνια ἀπό τήν ἐγκατάσταση τῆς μικρῆς ἀδελφότητος τότε τό 1976 στήν πιό πάνω Ἱερά Μονή.

Τό 1976 οἱ ὀλιγοστοί μοναχοί ὑπό τόν Ἡγούμενο Ἀλέξιο μεταφυτεύθηκαν ἀπό τά Μετέωρα στόν Ἄθωνα. Ἔκτοτε ἀκούραστα καί χωρίς διακοπή ἐργάζονται ἀκατάπαυστα καί μέ συνέπεια στίς μοναχικές ὑποσχέσεις τους.

Ἐργάζονται ὄχι γιά τόν ἑαυτό τους. Τίποτε προσωπικό. Ὅλα γιά τόν Θεό καί τούς ἄλλους, τούς ἀμέτρητους προσκυνητές, πού σήμερα εἶναι χιλιάδες. 

Οἱ τότε ὀλίγοι μοναχοί ἔγιναν ἀμέτρητοι καί κατόρθωσαν νά ἐπανδρώσουν καί ἄλλες Μονές.

Τό πλούσιο πνευματικό ἔργο πού πραγματοποιήθηκε εἶχε σάν ἀποτέλεσμα καί τήν ἐκ θεμελίων ἵδρυση καί λειτουργία τοῦ περίφημου γυναικείου Μοναστηριοῦ τοῦ Ἀκριτοχωρίου στήν Ἱερά Μητρόπολη Σιδηροκάστρου.   

Στήν Ἱερά Μονή Ξενοφῶντος τά ἐρειπιώδη κτίρια τῆς Μονῆς ἀνορθώθηκαν καί ἀναστήθηκαν.

Συμπληρώθηκαν καί ἐπεκτάθηκαν, μέ ὅλους τούς κανόνες τῆς Ἀρχιτεκτονικῆς, τῆς Ναοδομίας καί Ἀρχαιολογίας, ὥστε νά θαυμάζει κανείς τά μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ καί τά ἔργα τῶν χειρῶν τοῦ Γέροντος Ἀλεξίου καί τῶν μοναχῶν του. 

Σχετικά μέ τήν ἐκδήλωση, περί ἧς ὁ λόγος, ἐπειδή ἀκούγονται καί κάποιες φωνές περί τοῦ ἀντιθέτου, πού εἴτε μᾶς βρίσκουν σύμφωνους εἴτε καί ὄχι, θά ἤθελα νά σημειώσω μέ ἁπλότητα καί διάκριση κάποια πράγματα γιά τοῦ λόγου τό ἀληθές, ἀλλά καί γιά τήν ὀρθή ἀντιμετώπισή τους.

1ον) Ἦταν ἀπαραίτητη μιά τέτοια ἐκδήλωση καί μάλιστα ἀπό μοναχούς σέ χώρους κοσμικούς;

2ον) Χρειάζεται ἡ προβολή προσώπων ἤ εἶναι κατά τι ὑπερβολικό καί ἐγωιστικό, γιά ἕναν ἤ περισσότερους μοναχούς; 

3ον) Οἱ μοναχοί μποροῦν νά ἀσχολοῦνται μέ κοινωνικές ἤ πολιτιστικές ἐκδηλώσεις ἐκτός τῶν Ἱερῶν Μονῶν τους ἤ θά πρέπει νά εἶναι ἐσώκλειστοι σ’ αὐτές; 

4ον) Εἶναι θεμιτή ἡ προβολή μιᾶς μόνον Ἱερᾶς Μονῆς, καί ἐν προκειμένῳ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος, καί τῶν προσώπων της καί τοῦ ἔργου της, χωρίς νά προβάλλεται συνολικά τό ἔργο ὅλων τῶν Ἱερῶν Μονῶν τῆς Ἀθωνικῆς Πολιτείας, ὥστε νά ὑπάρχει μεγαλύτερη καί οὐσιαστικότερη παρουσία τοῦ ἔργου ὅλων τῶν Μονῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους; 

5ον) Εἶχε ἄρωμα λιβανιοῦ ἡ ὅλη ἐκδήλωση ἤ ὄχι; Δηλαδή εἴχαμε τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ ἀνάμεσά μας ἤ ὄχι; 

Σ’ αὐτά τά ἁπλά ἐρωτήματα θά ἤθελα μέ πολύ ἁπλότητα νά ἀπαντήσω ὡς ἕνας ταπεινός θεατής ἤ καί συμμέτοχος σέ ἕνα τέτοιο σπουδαῖο γεγονός, ὅπως καί τόσοι ἄλλοι πού τό παρακολούθησαν καί πού ὁμολογουμένως ἦταν ἀμέτρητοι. 

1) Ἡ ὀργάνωση ἀπό ὅλους χαρακτηρίστηκε ὅτι ἦταν ἄψογη. Ἔγινε πολύ καλή καί συστηματική ἐργασία. Φάνηκε ἀπό τό ἀποτέλεσμα. Χίλιοι καί πλέον θεατές δέν εἶναι καί λίγοι, καί μάλιστα στήν Ἀθήνα καί σέ ὥρα πού δέν ἦταν καί ἡ πλέον κατάλληλη ἀμέσως μετά τή δουλειά τοῦ καθενός. Κάποιοι λοιπόν ἀπό τούς ὑπευθύνους μοναχούς καί μοναχές ἐργάστηκαν, ἔτρεξαν, κουράστηκαν, προσέφεραν κόπους καί ἀγωνίες καί ἐν τέλει ἐπιβραβεύονται γι’ αὐτή τους τήν ἀνιδιοτελῆ προσφορά.

2) Οἱ ἐπίσημοι, οἱ ἐπώνυμοι, οἱ ἀνώνυμοι, οἱ σημαντικοί καί οἱ ἄσημοι, ὅλοι ἐπί τῷ αὐτῷ. «Ἐν ἑνί πνεύματι».  Ὁ τίτλος δέν παραπέμπει μόνο στούς μοναχούς καί τήν ἑνότητά τους στόν τόπο τῆς μετανοίας τους, παραπέμπει καί σέ ὅσους προσῆλθαν. Ἀπό τόν Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας καί τόν Ἀρχιεπίσκοπο, μέχρι καί τόν τελευταῖο χριστιανό πού ἦλθε εἴτε ἀπό τό μακρινό Σιδηρόκαστρο, εἴτε ἀπό τά Τρίκαλα, εἴτε ἀπό ὁπουδήποτε ἀλλοῦ. Καί ἀπό τήν Ἀθήνα βέβαια οἱ περισσότεροι.

3) Ἡ παρουσία τόσων Ἀρχιερέων ἀκόμη καί ἀπό τήν Ἐσθονία δείχνει τήν ἀναγνώριση τοῦ ἔργου καί τῶν προσπαθειῶν πού καταβάλλονται ἀπό μιά ἀδελφότητα, ὅπως τῶν Ξενοφοντινῶν πατέρων καί ἀδελφῶν μέ ἐπικεφαλῆς τόν Γέροντα Ἀλέξιο. 

4) Προβλήθηκε τό ἔργο ἑνός ἀνθρώπου στό σύνολό του καί ὄχι ὅσων ἐργάζονται στό Μοναστήρι ἤ καί βοηθοῦν σ’ αὐτό. Ὅλοι καί ὄλα ὅμως, καί τό κατανοοῦμε νομίζω εὔκολα, πάντοτε συνκεφαλαιώνονται, συνοψίζονται στό πρόσωπο τοῦ ἑνός. Τοῦ Γέροντα Ἀλεξίου. Ὁ Ἡγούμενος εἶναι ὁ ὁδηγός, ὁ ἐμπνευστής, ὁ ὁραματιστής. Αὐτός πού ἔχει τόν πρῶτο καί τόν τελευταῖο λόγο, τό πρόσταγμα. Στό πρόσωπο τοῦ Γέροντα καί τού κάθε Γέροντα καί Ἡγουμένου τιμώνται ὅλοι. Καί οἱ πρῶτοι καί οἱ τελευταῖοι τῶν μοναχῶν. Καί οἱ μεγαλύτεροι καί οἱ μικρότεροι. Ὅμως, δέν γίνεται νά μήν προβληθεῖ ὁ ἕνας, ὁ Γέροντας Ἀλέξιος. Αὐτός ἐμπνέει, εἶναι ὁ πρωτοπόρος. Οἱ ὑπόλοιποι συνεπικουροῦν καί βοηθοῦν καί ὀμολογουμένως ἡ παρουσία τοῦ Γέροντα, παρά τήν ἡλικία καί τίς ἀδυναμίες τοῦ γήρατος, εἶναι καταλυτική. Τόσα χρόνια, τόσοι ἀγῶνες καί ἀγωνίες δέν θά πρέπει νά ἐπαινοῦνται καί νά προβάλλονται; Πού τό κακό; Αὐτό ὅλοι θά τό θέλαμε καί ὅλοι θά τό ἐπιδιώκαμε. 

5) Εἶχε ὁσμή μοναστηριακή ἡ ὅλη ἐκδήλωση; Εἶχε ἄρωμα λιβανιοῦ; Γιατί ὄχι; Ποιος μπορεῖ νά τό ἀρνηθεῖ; Οἱ λόγοι πού ἀκούστηκαν καί ὅσα εἰπώθηκαν τί ἦταν; Λόγοι Θεοῦ δέν ἦταν; Ἀκόμη καί ἀπό τούς λαϊκούς. Καλά οἱ κληρικοί δέν μποροῦμε νά ἀποφύγουμε νά ὁμιλήσουμε γιά ὅσα ζοῦμε καί ὑπηρετοῦμε. Οἱ λαϊκοί ὅμως δέν εἶπαν τά πρέποντα; Ἀκόμη καί ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας. Πολλά μέν ἀλλά οὐσιαστικά. Θρησκευτικά. Ἐκκλησιαστικά. Δέν θά πρέπει νά τά παραθεωροῦμε. Ναι, μύριζε λιβάνι ἡ ἐκδήλωση καί δέν ἦταν μόνο κουρνιαχτός πού σέ ἔπνιγε, ἀλλά ἄρωμα πού σέ εὐχαριστοῦσε.

6) Ἡ ἐκδήλωση ἔγινε σ’ ἕνα κοσμικό χῶρο. Ὄχι ὅμως ὁποιονδήποτε χῶρο. Σ’ ἕνα σπουδαῖο, ἀξιοπρεπῆ ναό τοῦ πνεύματος. Στό Μέγαρο Μουσικῆς Ἀθηνῶν. Οὔτε κινηματογράφος ἦταν, οὔτε ὁποιαδήποτε αἴθουσα. Ἕνας χῶρος ποῦ ἐντυπωσιάζει καί ὑποβάλλει. Αὐτό ἔχει νά μᾶς πεῖ πολλά. Οὔτε καί πρέπει ὅλα νά ἰσοπεδώνονται. Οὔτε καί ὅλα ἀπαγορεύονται.

7) Γιατί ἔγινε στήν Ἀθήνα καί ὄχι στό Ἅγιο Ὄρος; Μά γιά νά μπορέσουν νά συμμετάσχουν οἱ πολλοί. Ὅλοι στό Ὄρος δέν θά μποροῦσαν νά μεταβοῦν. Οἱ γυναῖκες δέν θά μποροῦσαν νά παρευρεθοῦν. Ἦταν πολύ ἐπιτυχής ἡ ἐπιλογή τῆς πόλης καί τοῦ χώρου καί ἔδωσε σέ ὅλους τή δυνατότητα νά συμμετάσχουν σέ ἕναν ἀναβαθμισμένο χῶρο, σέ μιά ἐκδήλωση ὑψηλοῦ ἐπιπέδου. Ἐλεύθερα μέ ἁνοικτή πρόσκληση καί χωρίς προϋποθέσεις. Τό ὅτι προσκλήθηκαν ἐπώνυμοι, αὐτό θετικό εἶναι καί ὄχι ἀρνητικό, γιατί δέν ἀποκλείστηκε κανείς ἀπό τούς ἀνωνύμους.

8) Στό Ἅγιο Ὄρος μπορεῖ νά γίνει κάτι ἀντίστοιχο σέ  μικρότερη κλίμακα γιά τούς Πατέρες, γιά τούς Ἡγουμένους. Γνωρίζουν οἱ Ἁγιορεῖτες νά τιμοῦν ἑαυτούς καί ἀλλήλους. Κάθε Ἱερά Μονή ἔχει τό δικό της πρόγραμμα, τή δική της ἰδιοπροσωπία. Ἔχει τούς δικούς της μηχανισμούς καί τούς τρόπους νά προβάλλει τό ἔργο της καί τά πνευματικά καί ἁγιοπνευματικά της κατορθώματα καί τά ἀναστήματα. Γιά παράδειγμα, ἡ Ἱερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου τόσα προσφέρει μέ τούς δικούς της τρόπους καί τόσο βοηθάει στήν πνευματική καλλιέργεια τῶν χριστιανῶν μας, τῶν ἐγγύς καί τῶν μακράν. Μέ ἐκδόσεις, ἐκδηλώσεις, πνευματικά καί ὑλικά ἀγαθά οὐκ ὀλίγα, ἀμέτρητα. Ἐντός καί ἐκτός Ἁγίου Ὄρους. Πρό καιροῦ, ὅταν ἔγινε στήν Ἀθήνα τό μεγάλο συνέδριο γιά τίς σπουδαῖες πνευματικές μορφές τοῦ Ἁγίου Ὄρους σέ ξενοδοχεῖο τῶν Ἀθηνῶν, γιατί κανείς δέν διαμαρτυρήθηκε; Ὅλοι πρέπει νά ἔχουν μέρος καί κλῆρο καί νά γίνονται κοινωνοί ὅλων ὅσα εἶπαν καί ἔπραξαν Ἅγιοι ἄνθρωποι, ὅπως ὁ π. Αἰμιλιανός καί ὁ π. Βασίλειος καί τόσοι ἄλλοι. Τό ἴδιο καί τώρα μέ τόν Γέροντα Ἀλέξιο. Τί ἐν ζωῇ, τί καί μετά θάνατον; Σέ τί διαφέρουν; 

9) Ἴσως συλλογικά, ἄν ἐργαστοῦν τά Μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους, νά μᾶς παρουσιάσουν στό μέλλον μιά σημαντική ἐκδήλωση στό σύνολο τοῦ ἔργου τους. Ἀλλά καί οἱ ἀποσπασματικές-οἱ ἐπί μέρους ἐκδηλώσεις κάθε Μονῆς ξεχωριστά πρός ὄφελος ὅλων εἶναι, στόν ἴδιο σκοπό τείνουν καί τό ἴδιο φαινόμενο προβάλλουν. Τό Ἅγιο Ὄρος καί τήν σπουδαιότητά του. Λειτουργική. Πνευματική. Ἐκκλησιαστική. Ἀρχαιολογική. Μοναστηριακή. Ἁγιολογική. Ἀρχιτεκτονική καί τόσα ἄλλα.

10) Τέλος, καλό εἶναι νά ἐπαινέσουμε δημοσίᾳ, ὅπως καί ἔγινε, τόν Γέροντα Ἀλέξιο. Γιά τήν προσφορά του, τή θυσία του, τήν ἐργασία του, τήν ἐξωστρέφειά του. Γιά τόν πρωτοπόρο, τόν διαφορετικό τρόπο πού προσεγγίζει τά πράγματα. Νά τόν ἐπαινέσουμε γιά ὅ, τι ἦταν, γιά ὅ, τι εἶναι καί γιά ὅ, τι θά εἶναι, μαζί μέ τούς πατέρες καί ὅλους τούς ἀδελφούς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξενοφῶντος πού μέ ἀγάπη προσβλέπουν σ’ αὐτόν, παρά τά λάθη, τίς ἐλλείψεις, τίς ἀδυναμίες. Ὅλα γίνονται γιά τή δόξα τοῦ Θεοῦ μέ διάκριση ἤ καί ἀδιάκριτα. Ὁ Θεός ὅλα τά δέχεται καί ὅλα τά εὐλογεῖ. Ἁγιάζει ὅλους παρά τήν ἁμαρτωλότητά μας.

πηγη ΡΟΜΦΑΙΑ